Wolałabym przeczytać tę książkę po angielsku. Generalnie więcej czytam po angielsku i gdy trafia mi się książka taka jak ta, całkiem sprawnie zapewne przetłumaczona, mimowolnie zastanawiam się, jak brzmiałoby tłumaczenie na język angielski. I niemal zawsze myślę, że gdybym miała do wyboru dwa tłumaczenia, zdecydowałabym się na język kraju, w którym mieszkam. Muszę przyznać, że dywagacje językowe odrobinę zepsuły mi radość czytania - a jest się czym radować!

Cărtărescu zachwycił mnie "Nostalgią". Po ten zbiór opowiadań natrafiłam z rozpędu znajdując go w zbiorach mojej londyńskiej biblioteki i przeczytałam w ciągu kilku dni (mogłam szybciej, ale po co?). Temu pisarzowi zawsze będę ufać, bo "Nostalgia" jest - tak, nie zawaham się użyć tego słowa - powieścią wybitną. Jednak podczas lektury "Dlaczego kochamy kobiety" krzywiłam się na fragmenty, w których autor wykorzystuje ponownie motywy z "Nostalgii". Opowiadania o kobietach, ważnych kobietach z życia autora-narratora, to wspaniały temat, zwłaszcza, że Cărtărescu świetnie zdaje się te kobiety rozumieć. On wielbi kobiety jak Pedro Almodovar, Woody Allen i Mario Vargas Llosa razem wzięci. Stawia im pomnik:  kobietom - boginiom, kobietom - potworom, kobietom - zjawom sennym i kobietom - wspomnieniom z przeszłości. Czytelnik ma wrażenie, że pisarz odsłania przez nim najintymniejsze szczegóły swojego życia, i przy okazji życia innych osób, dopóki nie przeczyta zapisków końcowych, w których zdradza, iż bezczelnie przeinaczał on fakty. Kobiety nie są w opowiadaniach traktowane jednakowo. Autor obdarza je czułością, tkliwością, współczuciem, uwagą, szacunkiem bądz też reaguje na nie z przerażeniem (jak w moim ulubionym opowiadaniu "Spotkanie w Turynie"). Nie szczędzi szczegółów, dzięki którym każda z opisywanych przez niego kobiet zyskuje wyjątkowość. Pomiędzy opowiadaniami o kobietach są też krótkie teksty na temat stosunków damsko-męskich ogólnie, z którymi to wnioskami raz się zgadzam, a raz nie.

"Nostalgia" jest o niebo lepszą książką, zresztą sam autor przyznał, że wykorzystał chyba już wszystko ze swojego życia co mógł w innych swoich dziełach literackich. Dla tej książki pozostały właściwie resztki. Ale są to mimo wszystko bardzo smaczne resztki, nie przeterminowane, wciąż kuszące nasz zmysł smaku i powonienia. Co jest takiego ujmującego w pisarstwie Cărtărescu? Język - jednocześnie subtelny, poetycki, zaraz zamienia się w potoczny, bez śladu dysonansu i zgrzytów. Podoba mi się poczucie humoru rumuńskiego pisarza, którego w "Nostalgii" właściwie niemal nie można było dostrzec, jako że tematyka była zgoła inna. Najbardziej jednak urzeka mnie tajemnica, o jakiej wciąż pisze autor. Tajemnica, która dla niego kryje się w przedmiotach, oczach nieznanej kobiety, w murach, w powietrzu. Ta tajemnica to coś ulotnego, coś, co tylko on odczuwa jakby miał czułki wychwytujące wszelką metafizykę w eterze. Dla tej obietnicy tajemnicy (co za rym!) będę wielbić Cărtărescu, bo wiem, że on dotrzyma słowa i tę tajemnicę mi poda - ale jej znaczenia będę musiała doszukać się sama.