Tę powieść powinni przeczytać wszyscy - aż chce się napisać. Większość z nas zapewne pamięta momenty irytacji rodzicami, czasem może wstyd z powodu ich zachowania. Rzadko jednak dziecko docieka, dlaczego matka czy ojciec powiedzieli pewne słowa czy postąpili tak a nie inaczej. Łatwiej obrazić się, pokłócić z nimi, odsunąć, zignorować.

Uciekam się do przywołania emocji, bo w tym leży siła książki, że każdy może identyfikować się do pewnego stopnia z bohaterami "Please Look After Mother" Kyung-sook Shin. Być może dlatego też uchodzący za niezwykle emocjonalnych Koreańczycy zakupili ponad półtora miliona egzemplarzy tej powieści, która w Południowej Korei szybko zyskała status bestsellera. Opowieść jest dość prosta, lecz pięknie skonstruowana i wciąga od pierwszych stron. Zaczyna się od zniknięcia matki, która wraz z ojcem przyjechała do Seulu odwiedzić czworo dorosłych dzieci. Ojciec, zawsze idący szybciej wsiada do wagonu metra, które miało zabrać oboje do domu jednego z ich dzieci. Gdy zauważa, że nie ma z nim żony, jest już za późno. Każdy rozdział przedstawia punkt widzenia innego członka rodziny na zniknięcie, opisuje przeszłość, wydobywa na światło dzienne kolejne fakty z życia matki. I okazuje się, że nikt tak naprawdę matki nie znał, nikt nie wiedział, co działo się w jej sercu, na czym jej zależało, jakie były jej marzenia. Przeszłość spleciona jest z teraźniejszością, z rozpaczliwym poszukiwaniem matki i próbami pogodzenia się z myślą, że wszelkie wysiłki są nadaremne. Co jakiś czas ktoś daje rodzeństwu znać, że widział ich matkę, brudną, skonfudowaną i zawsze okolica, w której matka była widziana, powiązana jest w pewien sposób z życiem bohaterów. Wywołuje to kolejną falę refleksji, ale do odnalezienia matki nie przybliża.

Jak każda szanująca się koreańska matka, także ta książkowa całe swoje życie poświęciła dla innych. Robiła wszystko, by poprawić swym dzieciom byt, by zdobyły one dobre wykształcenie, a potem osiągnęły świetną pozycję na rynku pracy. Oszczędzała dzieciom cierpień, brała na swe barki wszystkie trudności domowe, gdyby mogła nieba by uchyliła, byle tylko ulżyć dzieciom. A jednocześnie wciąż miała do siebie pretensje, że robi za mało, że sprawia im kłopot, że tylko im przeszkadza. Nie bez powodu spotykając się z najstarszym synem wielokrotnie go przepraszała, nie mówiąc nawet za co. Nieświadome wielu tajemnic dzieci nie miały w sobie często wystarczająco wrażliwości, by dostrzec wyrzeczenia matki. Dopiero jej zniknięcie uświadamia im, jak wiele straciły, jak wiele mogły zrobić, powiedzieć, a nie uczyniły tego.

"Please Look After Mother" jest, poza dramatem rodzinnym, także znakomitą analizą społeczeństwa koreańskiego w latach największych przemian XX wieku. Matka i ojciec mieszkają na wsi, nigdy nie było możliwości, by zadbać o ich wykształcenie (matka jest analfabetką, o czym dzieci zdają sobie sprawę dopiero po jej zniknięciu!), zaś dzieci dorastają już w innym świecie. Widmo wojny nie ciąży już na nich, stare tradycje pielęgnuje się z doskoku, mądrość ludowa nie ma racji bytu w coraz bardziej modernizowanej stolicy. Korea w ciągu kilkudziesięciu lat z kraju trzeciego świata, jak to się dawniej mówiło, przeskoczyła do grupy najbardziej rozwiniętych państw świata. Kyung-sook Shin jeszcze pamięta ubóstwo, w jakim dorastała. Autorka urodziła się w 1963 roku w małej wiosce w południowej części Korei. Była czwartym dzieckim z sześciu. Jej rodzice, rolnicy, nie mieli pieniędzy, by posłać ją do szkoły średniej, więc - podobnie jak jedna z bohaterek powieści - w wieku szesnastu lat przeniosła się do Seulu, by mieszkać z bratem. Tam pracowała za dnia w fabryce, a kształciła się w nocnym liceum. Potem skończyła studia i determinacją i ciężką pracą doszła do dzisiejszej pozycji jednej z najbardziej znanych, poczytnych i nagradzanych pisarek koreańskich. Sama pisarka mówi o swojej matce w wywiadzie, jaki czytałam: "Przyjmujemy za pewnik, że nasze mamy będą zawsze przy nas, że zawsze będą nam oddane. Myślimy, że urodziły się, by zostać matkami. Ale one były kiedyś dziewczynkami i kobietami, jakimi my jesteśmy teraz. Chcę to pokazać w mojej książce. Moja matka jest energią, która stoi za moim pisaniem".

Powieść Shin ma jasno płynący morał - skupmy uwagę na naszych matkach, wysłuchajmy ich, nie traktujmy ze zniecierpliwieniem i chłodem. Właściwie sięgnąć po nią powinni także mężczyźni, ciekawie zarysowany jest punkt widzenia męża bohaterki, który także ma to i owo na sumieniu... Trudno pozostać niewzruszonym po lekturze tej książki, szczególnie, że autorka zastosowała ciekawy zabieg i opisując perspektywy kolejnych bohaterów, zwraca się do nich per "ty" (np. "Minął już miesiąc, odkąd twoja matka zaginęła"). Tak więc wnikamy w postacie obu córek, syna i męża tytułowej matki, co powoduje, że nie jesteśmy w stanie pozostać obojętnymi na ich relacje rodzinne. Jest też przedstawiony punkt widzenia matki...

Muszę jeszcze wspomnieć o dwóch kwestiach. Twarda okładka brytyjska z błyszczącymi, śliskimi literami pomarańczowymi i srebrnymi oraz błyszczącymi kwiatkami po bokach jest o niebo ładniejsza od amerykańskiej. Poza tym sprawa tytułu. Dziwi mnie amerykańska wersja, w której jest "Please Look After Mom", skoro w tekście, tłumaczonym na potrzeby rynku brytyjskiego i amerykańskiego przez tę samą tłumaczkę, Chi-Young Kim, najstarsza córka mówi wyraźnie, że zawsze myślała o matce w kategoriach "mother" ("matka"), a nie "mom" ("mama"). Tak samo odmienna znaczeniowo wydaje mi się polska wersja tytułu: "Zaopiekuj się moją mamą" - nie ma prośby, za to jest zaimek osobowy, który wyklucza interpretację tytułu jako apelu autorki do każdego czytelnika, by zaopiekował się swoją matką. Chciałabym wiedzieć, jak brzmi wersja oryginalna i jej dosłowne tłumaczenie.